Deze DA-converter is ontstaan uit een lange geschiedenis van modificaties aan AudioNote converters (zie ook Modificaties: DAC). Uiteindelijk zat ik zo ver van het oorspronkelijke ontwerp dat het modificeren van AudioNote-printen niet efficiënt meer was en ben ik mijn eigen printen gaan maken.
Nog altijd worden de twee PCM-63 converterchips gebruikt alsmede de Yamaha YM3623 inputreceiver, maar het digitale filter DF1700 is vervallen en vervangen door een schakeling die ik in 1998 heb ontworpen en die ik maar een Niet-Digitaal-Filter (NDF) noem. Het NDF is een insteek-unit die (vrijwel) pin-compatible is met de DF1700, maar zoals zijn naam zegt: hij filtert niet. Het enige wat'ie doet is het op de juiste manier doorgeven van de klok- en data-signalen afkomstig van de inputreceiver naar de PCM63's, je luistert in feite direct naar de 16 bits zoals ze op de CD staan. Daarmee boek je op drie punten winst: een digitaal filter rekent en zo'n rekenproces verandert het signaal, een digitaal filter introduceert jitter, en de PCM's draaien zonder digitaal filter op een 8x lagere frequentie waardoor ze het veel gemakkelijker hebben. Ook de input-stepup-schakeling met de 75ALS193 is vervallen, ik heb daarvoor een speciaal schakelingetje ontworpen. Alle vier de voedingsspanningen voor de PCM63's hebben hun eigen shuntregelaar (zie Shunts), en voor NDF en YM3623 zijn nog twee aparte shunts ingezet. De hoofdvoeding hier maakt gebruik van Schottky-diodes, C-kern choke-input filtering en (zolang de voorraad strekt) BlackGate elco's (ontdaan van hun plastic omhulsel want, het wordt saai, dat klinkt beter - geen uitvinding van mij overigens).
De eigenlijke analoge schakeling is kipsimpel: 1 buisje versterkt
de van de PCM63's afkomstige L- en R-signalen en voert die via
papier-in-olie C's toe aan de uitgangen. Dat vraagt ongeveer 20% van
het voor de analoge kant beschikbare oppervlak; de rest is voeding!
Die voeding begint met een EI-trafo van fijne lamellen, en
geselecteerde Tung-Sol 6X4 gelijkrichters gevolgd door een semi-choke
input-filtering met 20 uF folie-C's en C-kern smaoospoelen. Daarna
volgen hoogimpedante stroombronnen die een buizen-shuntregelaar
voeden (zie AudioMagic
Hoogspanningsshunt); de shunt is een geselecteerde Mullard
E182CC, spanningsreferentie een OB2 van Franse makelij, hoewel, als
je chique wil, ik heb ze ook van Telefunken..... at a price, of
course. De E182CC-shunt voedt direct de versterkertrap die normaal
bestaat uit een 6N1P van Svetlana die in deze toepassing uitstekend
klinkt. Maar de print biedt tevens ruimte voor een E182CC in plaats
van een 6N1P voor wie anders zou prefereren, een schakelaar verandert
de nodige instellingen. Er is ook ruimte voor een gestabiliseerde
gelijkstroomvoeding voor de gloeidraad, maar die laat ik tegenwoordig
maar weg omdat wisselspanning toch beter klinkt (ondanks dat het hier
indirect verhitte gloeidraden betreft, waarbij dat niet uit zou mogen
maken).
Het gebruik van elco's is minimaal: geen in de voeding,
alleen als kathode-ontkoppeling worden ze gebruikt, en daar dan bij
voorkeur bipolaire, gestript van hun 'jasje'.
Ik blijf de
AudioNote-oplossing voor de interface tussen analoog en digitaal
gebruiken: twee trafootjes (ik gebruik NOS Telefunken
microfoontrafo's). Het grote voordeel vind ik dat dan mijn aarding
compromisloos kan maken zoals ik wil, namelijk zowel digitaal als
analoog hard geaard op het achterpaneel zonder dat er aardlussen
ontstaan.
En de mooiste uitgangscondensatoren die ik tot nu toe
geprobeerd heb, zijn de (AudioNote of Jensen) koperfolies. Die zijn
echter kostbaar, en standaard worden Alu-folies ingezet, die het op
zich al van vrijwel iedere plasticfilm-folie-C winnen.
Ook niet
goedkoop is de koperen behuizing, die ik niet vanwege de warme kleur
gekozen heb maar omdat ik geen magnetisch materiaal wilde en koper
dan het mooiste alternatief is (geeft de minste vervorming in
geïnduceerde stromen). Het front is zwart perspex met een
facetrandje. Centraal vertelt een led of er lock is (groen) of niet
(rood), rechtsonder zit een verlichte schakelaar waarmee het
buizengedeelte kan worden uitgeschakeld. Het digitale gedeelte blijft
altijd onder spanning, dat klinkt beter.
De DAC wordt geleverd
inclusief een set reservebuizen.
Bouwtijd: reken op 2 maanden na
het verstrekken van de opdracht.
Er is een demo-exemplaar, het kan
(op afspraak) beluisterd worden.
Neem willekeurig welke dac mee
ter vergelijking.
Prijs: € 3600 in basisvorm; extra
opties: Cu-folie koppel-C's i.p.v. Alu-folie, tantaalweerstanden op
critische plaatsen, zilverdraad over de printbanen, etc.
